Het portret

"Maak een mooie aquarel voor de website."

Dat was de opdracht.

Niet meer.

Niet minder.

Een illustratie voor mijn profiel op de website. Voor de Healing Collective. Voor een internationale directory.

Hoe moeilijk kon dat zijn?

Dat bleek een interessante vraag.

Want iedere nieuwe versie was technisch beter dan de vorige.

De kleuren werden mooier.

Het haar leek steeds beter.

De kas kreeg meer sfeer.

De orchideeën bloeiden uitbundiger.

En toch hoorde ik mezelf steeds opnieuw zeggen:

"Nee… dit ben ik nog niet."

Opvallend genoeg ging dat bijna nooit over mijn neus.

Of mijn ogen.

Of mijn haar.

Het ging over iets heel anders.

De vrouw op de afbeelding leek anders in de wereld te staan dan ik.

De ene keer straalde ze een bijna heilige rust uit.

Een andere keer deed ze me denken aan koningin Elizabeth in het beroemde filmpje met James Bond tijdens de Olympische Spelen in Londen.

Prachtig geschilderd.

Volkomen de verkeerde persoon.

Langzaam veranderde daardoor ook de opdracht.

Niet langer:

"Maak mijn gezicht."

Maar:

"Wie probeert de illustrator eigenlijk te ontmoeten?"

Dat bleek een veel moeilijkere vraag.

En misschien ook wel een veel interessantere.

Steeds opnieuw schreven we de opdracht over.

Niet om mijn uiterlijk te veranderen.

Maar om de blik van de illustrator te veranderen.

Op een gegeven moment verscheen bijna terloops een zin die alles veranderde.

De illustrator schildert geen portret. De illustrator is getuige van een gesprek.

Vanaf dat moment veranderde alles.

Mijn blik.

Mijn houding.

De kas.

Het notitieboek.

De koffiekop.

Er verscheen zelfs een hand van iemand anders aan de rand van de afbeelding.

Opeens was het geen portret meer.

Het was een ontmoeting geworden.

En toen gebeurde er iets dat ik totaal niet had zien aankomen.

We stopten met praten over illustraties.

In plaats daarvan hadden we het over ecologie.

Over evolutie.

Over antropologie.

Over de vraag hoe mensen eigenlijk leren.

Hoe groepen zich reguleren.

Hoe veiligheid ontstaat.

Hoe een gemeenschap soms net zo werkt als een ecosysteem.

Pas veel later realiseerde ik me dat we al lang niet meer bezig waren met een profielplaatje.

We waren woorden aan het zoeken voor iets dat al jaren onder de oppervlakte aanwezig was.

Als iemand mij een paar weken geleden had gevraagd wat ik beroepsmatig deed, had ik waarschijnlijk geantwoord:

"Ik ben Brainspotting Consultant."

Dat klopt nog steeds.

Maar het voelt inmiddels niet meer als het hele verhaal.

Misschien ben ik minstens zozeer iemand die gefascineerd is door de ecologie van menselijke regulatie.

Door wat er gebeurt tussen mensen.

Door de omstandigheden waaronder mensen kunnen groeien.

Niet alleen individueel.

Maar samen.

Het grappige is dat ik me op een gegeven moment druk begon te maken over mijn handen.

"Wat heb ik oude handen."

Natuurlijk heb ik oude handen.

Ik ben negenenzestig.

Ze hebben geschreven.

Gewezen.

Vastgehouden.

Getroost.

Koffiekoppen gedragen.

Notitieboeken gevuld.

Misschien vertellen ze uiteindelijk wel meer waarheid dan een gladgestreken gezicht ooit zou kunnen.

Aan het einde van deze onverwachte reis bleef één gedachte hangen.

Een goed portret gaat misschien helemaal niet over een gezicht.

Misschien gaat een goed portret over de manier waarop iemand aandacht geeft.

Niet hoe iemand kijkt.

Maar hoe iemand werkelijk ziet.

En misschien is dat uiteindelijk ook waar mijn werk steeds meer over blijkt te gaan.

Niet over antwoorden.

Maar over aandacht.

Ik sloot mijn computer.

De aquarel stond op het scherm.

En ineens dacht ik:

"Grappig…"

We waren begonnen met een portret.

En eindigden met een landschap.